Сателитските мрежи и ризиците од сончеви бури: нови предизвици за глобалниот интернет
Раздвојувајќи ги зборовите за пропагирање на глобалниот интернет, истражувачко анализирано споредбено се разгледуваат Starlink и конкурентските иницијтиви кои ширјаат сателитски флотили во ниска орбита. Овој двељебен развој носи можеби побрз и пообезбеден пристап до интернетот, но и го зголемува ризикот од густ земјин појас и потенцијални судири.
Компаниите кои ги движат овие мрежи тврдат дека високата автоматизација, постојаните маневри и системите за избегнување судири го одржуваат системот безбедно. Но неодамна истражување предводено од Сара Thiele и нејзини соработници поставува критични прашања за таа прелиминарна увереност. Податоците покажуваат дека бројот на „јазови“ помеѓу сателитите кога се приближуваат на помалку од еден километар може да се комбинира со огромна петцифрена динамика, дури и ако ги ограничиме на Starlink флотилата.
Сензитивниот баланс помеѓу обновливата комуникација и триењето во горните слојеви на атмосферата ја нагласува опасноста од сончевите бури. Таквите настани ги загреваат горните слоеви на атмосферата, што го зголемува триењето и води до непредвидени поместувања во орбитата, потрошувачка на гориво и потенцијално изгубена точност на позицијата. На пример, во мај 2024 година, ваквите сончеви услови натерале голем број ниско-орбитални сателити да извршат дополнителни маневри за одржување на позицијата и избегнување судири.
Една од најопасните импликации е можноста сончевите бури да ги оспорат комуникациските и навигациските системи. Дури и кога сателитот ги препозна ризиците, може да остане неспособен за корекција, што создава ланец на последователни судири и ги поттикнува ризиците за цела орбитална патека. Во оваа перспектива, концептот Kessler-сценарио станува реална реалност: секој судир генерира остатоци кои можат да предизвикаат нови судири и да го направат вселениот простор недостапен за децении.
CRASH Clock – новата метрика која ги мери времето до потенцијален катастрофален судир, се обновува како алатарм на контроли кога операторите изгубат можност за командно реагирање. Според истражувањето, во 2018 година времето до голем судир било околу 218 дена, а во јуни 2025 година се намалило на 2,8 дена. Со секој нов сателит во мрежата, ризикот од критичен судир се зголемува, а шансите за катастрофа достигнуваат 30% дури и ако контрола исчезне само за 24 часа. Кеслеровата опасност и нејзината динамика покажуваат дека останатиот извор на опасност се силните сончеви бурни настани.
Истражувачите потсетуваат и на историјата: Карингтон состојбата од 1859 година и постојаната хронична неизвесност на сончевите активности. Тековните технички можности на ниската орбита нудат и решенија, но балансирањето меѓу долгите ризици и можностите за контрола бара реалистична проценка и постојана, навремена интервенција. Во заклучок, тенкиот баланс помеѓу прогресот и безбедноста бара внимателно разгледување и соодветни мерки за адаптација кон динамичниот орбитален систем.
