Хуманоидни роботи и вооружување: амбициозна и контроверзна иднина
Паралелно со развојот на вештачката интелигенција, во роботиката се забележуваат значајни поместувања кои ги променуваат можностите за користење на хуманоидните роботи во домашни и индустриски услови. Ова не е само технолошко подобрување, туку и чекор кон практична примена во борбени сценарија, како и во логистичка поддршка и истражувачки операции.
Еден од најзвучните проекти се однесува на Foundation, американска компанија која најави дека до крајот на 2027 година планира да произведе 50 000 борбени хуманоидни роботи, со цел да земе поголем дел од пазарот и да ги намали ризиците за човечките војници. Во интервју за Форбс на 16 декември, извршниот директор Sankaet Pathak објасни дека оваа цел е поширока и поамбиозна од претходните планови за 10 000 роботи до 2026 година. Деталите откриваат дека компанијата предвидува да произведе 40 роботи во 2025 година, зголемување на бројката на 10 илјади во 2026 година, и достиганје меѓу 40 и 50 илјади во 2027 година.
Во центарот на вниманието е хуманоидниот робот Phantom MK-1, висок околу 1,75 метри и тежок околу 80 килограми, развиен за истражување, детекција на експлозиви, логистика и директни борбени задачи. Foundation тврди дека Phantom MK-1 е дизајниран да ја намали изложеностa на луѓето во вооружени операции. Поставени се клучни договори за поддршка од ВАЗД, морнарицата и копнените сили, за логистика и сервис. Социјално и законодавно, одлуките за смртоносни акции во голема мера ги носат човечки оператори на далечина, и не се дозволени автоматски да ги извршуваат роботите.
Во однос на моделот на финансирање, Foundation размислува за кајминг модел со изнајмување околу 100 000 долари годишно, наместен да обезбеди стабилен приход дури и со помал број клиенти. Pathak истакнува дека успешноста на бизнис моделот ќе зависи од долгорочни и големи договори, наместо голем број на мали клиенти, што би можеле да генерираат милиони долари годишно. Ако производството достигне очекуван обем, изнајмувањето на 50 000 роботи би донеле теоретски околу 5 милијарди долари годишно приходи.
На ниво на меѓународна политика, сепак, темата останува контроверзна. Генералниот секретар на Обединетите Нации, Antonio Guterres, во мај 2025 година го опиша ова оружје како неетичко и повика на јасни регулативи до 2026 година. Глобалните коалиции како Stop Killer Robots работат кон спречување на автономни боеви системи, но ако не се склучат глобално обврзувачки договори, напредокот може да биде доведен во прашање. Притоа, некои водечки компании како Boston Dynamics, Agility Robotics и Unitree сè уште не ги развиваат вооружените верзии на роботите, но на нивните политики се поставува прашањето за идното продолжување на ваквите технологии. Во исто време, технологијата од Google и OpenAI претходно ги суспендираа некои обврски за вештачката интелигенција, но се движат кон обновени политики кон ваквите применувања.
Дискусијата за тоа дали треба да дозволиме напредок во вооружувањето на роботите продолжува, бидејќи суштинските прашања се префрлуваат во меѓународна политика и човекови права. На патот кон безбедна и етички оправдана употреба на овие технологии, мноштво организации се залага за зголемени регулативи и транспарентност.
